Dağınıklık: Kazaların Gizli Tetikçisi
Bir işyerinde yerde bırakılan bir kablo, arandığında bulunamayan bir alet veya yağlanmış bir zemin ne kadar tehlikeli olabilir? İstatistikler, iş kazalarının önemli bir kısmının 'takılma, kayma ve düşme' gibi basit görünen nedenlerle gerçekleştiğini göstermektedir. İşte tam bu noktada, bir Japon felsefesi olan 5S devreye girer. 5S, işyerini organize etmek, standartlaştırmak ve bu düzeni sürdürmek için kullanılan 5 aşamalı bir tekniktir.
5S Nedir? Adım Adım Uygulama
5S, Japonca 5 kelimenin baş harflerinden oluşur:
- Seiri (Ayıklama): Gerekli olanla gereksiz olanı birbirinden ayır. Kullanılmayan makine, alet veya malzemeleri çalışma alanından uzaklaştır (Kırmızı Etiket uygulaması). Bu, alanda ferahlık sağlar ve engelleri kaldırır.
- Seiton (Düzenleme): 'Her şeyin bir yeri olmalı ve her şey yerinde olmalı.' Gerekli malzemeleri kullanım sıklığına göre en kolay erişilebilecek yerlere koy. Zemin işaretlemeleri ve gölge panoları kullanarak her aletin yerini tanımla.
- Seiso (Temizlik): Çalışma alanını, makineleri ve ekipmanları kir, toz ve yağdan arındır. Temizlik aynı zamanda bir kontroldür; makinedeki yağ kaçağı temizlik sırasında fark edilir.
- Seiketsu (Standartlaştırma): İlk 3 adımın (Ayıklama, Düzenleme, Temizlik) sürekliliğini sağlamak için kurallar ve prosedürler oluştur. Renk kodları, kontrol listeleri ve görsellerle standartları belirle.
- Shitsuke (Disiplin): Oluşturulan kuralların alışkanlık haline gelmesini sağla. Düzenli denetimler yap, çalışanları eğit ve başarıyı ödüllendir.
5S ve İş Güvenliği İlişkisi
5S uygulanan bir işyerinde:
- Yürüme yolları açıktır, takılma riski azalır.
- Dökülen yağlar temizlendiği için kayma riski ortadan kalkar.
- Aletler yerinde olduğu için yanlış alet kullanımı (örn. bıçak yerine tornavida) engellenir.
- Acil çıkışlar ve yangın tüplerinin önü kapanmaz.
- Makine arızaları erken tespit edilir.
Sonuç: Temiz İşyeri, Güvenli İşyeri
5S, sadece 'temizlikçi'nin görevi değil, genel müdürden operatöre kadar herkesin sorumluluğudur. Düzenli, temiz ve standartları olan bir işyeri, sadece göze hoş gelmekle kalmaz, aynı zamanda çalışanlarına 'Burada güvenliğe ve kaliteye önem verilir' mesajını verir. 5S'i bir kültür haline getirin, kazaları kapıdan içeri sokmayın.
