Katılımcı Güvenlik: Çalışanın Sesi Olmak
İş sağlığı ve güvenliği, sadece uzmanların veya işverenin dikte ettiği kurallar bütünü değildir. Sahadaki riski en iyi bilen, o işi bizzat yapan çalışandır. 6331 sayılı Kanun, bu gerçekten yola çıkarak 'Çalışan Temsilcisi' ve 'İSG Kurulu' mekanizmalarını zorunlu kılmıştır. Bu mekanizmalar, çalışanların güvenlik süreçlerine aktif katılımını sağlar ve İSG kültürünü demokratikleştirir.
Çalışan Temsilcisi: Kimdir, Nasıl Seçilir?
Çalışan temsilcisi, işyeri ile ilgili İSG konularında çalışanların görüşlerini yönetime ileten, tehlikeleri haber veren ve önlemler alınmasını talep eden kilit kişidir.
- Sayı: Çalışan sayısına göre belirlenir (Örn: 2-50 çalışan için 1, 51-100 için 2 temsilci).
- Seçim: Temsilciler öncelikle seçimle belirlenir. Adaylar arasından en çok oyu alan kişi temsilci, diğerleri yedek olur. Seçim yapılamazsa işveren atama yapar.
- Yetkiler: Risk değerlendirmesine katılmak, denetimlerde bulunmak ve çalışanları bilgilendirmek temel görevleridir.
İSG Kurulu: İşyerinin Güvenlik Parlamentosu
50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde 'İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu' kurulması zorunludur.
Kurul Kimlerden Oluşur?
- İşveren veya vekili (Kurul Başkanı).
- İş güvenliği uzmanı.
- İşyeri hekimi.
- İnsan kaynakları / Personel sorumlusu.
- Bulunması halinde sivil savunma uzmanı.
- Formen, ustabaşı veya usta.
- Çalışan temsilcisi (Birden fazlaysa baş temsilci).
Kurulun Görevleri Nelerdir?
Kurul, ayda en az bir kez (tehlike sınıfına göre değişebilir) toplanarak işyerindeki İSG performansını değerlendirir, kazaları analiz eder, yıllık çalışma planını onaylar ve alınması gereken tedbirleri karara bağlar. Alınan kararlar bağlayıcıdır.
Etkin Bir İSG Kurulu İçin İpuçları
Kurulun sadece kağıt üzerinde kalmaması için;
- Toplantı gündemi önceden belirlenmeli ve üyelere duyurulmalıdır.
- Çalışan temsilcilerinin görüşlerine değer verilmeli ve onları cesaretlendirilmelidir.
- Alınan kararların takibi yapılmalı, 'kim, ne zaman yapacak?' soruları netleştirilmelidir.
- Toplantı tutanakları şeffaf bir şekilde tüm çalışanlarla paylaşılmalıdır (pano vb.).
Sonuç: Birlikten Güvenlik Doğar
Çalışan temsilcisi ve İSG kurulu, işverenin yükünü hafifleten ve çalışan aidiyetini artıran en etkili araçlardır. Çalışanların 'Benim güvenliğim benim kararım' diyebildiği bir ortam, sıfır iş kazası hedefine en yakın ortamdır.
