Acil Durum Tatbikatı: Kağıt Üzerindeki Planlar Gerçek Hayatla Buluştuğunda
İşyerleri için hazırlanan acil durum planları, potansiyel bir kriz anında can ve mal güvenliğini sağlamanın yol haritasıdır. Ancak bu planların ne kadar işlevsel olduğu, ancak ve ancak bir prova ile, yani acil durum tatbikatı ile ölçülebilir. 'İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik' gereği yılda en az bir kez yapılması zorunlu olan bu tatbikatlar, sadece bir yasal yükümlülüğü yerine getirmekle kalmaz, aynı zamanda çalışanların panik anında doğru davranışları sergileme becerisini de geliştirir.
Başarılı Bir Tatbikat İçin 5 Adımlık Yol Haritası
Etkili bir tatbikat, rastgele bir alarm çalmaktan çok daha fazlasıdır. Senaryodan değerlendirmeye kadar her aşaması özenle planlanmalıdır.
Adım 1: Senaryo Belirleme ve Planlama
Tatbikatın amacını netleştirin. Bu bir yangın tatbikatı mı, deprem sonrası tahliye mi, yoksa bir kimyasal sızıntı senaryosu mu? Senaryoya uygun olarak;
- Tarih ve Saat: Tatbikatın ne zaman yapılacağını belirleyin (habersiz tatbikatlar daha gerçekçi sonuçlar verir).
- Gözlemciler: Tatbikatı izleyecek ve not alacak kişileri (genellikle acil durum ekip liderleri, İSG uzmanları) görevlendirin.
- Kapsam: Tatbikatın tüm işyerini mi yoksa sadece belirli bir bölümü mü kapsayacağını kararlaştırın.
- İletişim: Gerekirse itfaiye, ambulans gibi dış kurumlarla önceden iletişime geçin.
Adım 2: Çalışanları Bilgilendirme (veya Bilgilendirmeme)
Tatbikatın amacı, çalışanların bilgi seviyesini ölçmekse habersiz yapılabilir. Ancak temel amaç eğitim ve farkındalık ise, tatbikat öncesi kısa bir bilgilendirme toplantısı yapmak, acil durum planını ve tahliye prosedürlerini hatırlatmak faydalı olacaktır.
Adım 3: Tatbikatın İcrası
Belirlenen senaryoyu başlatın. Bu, bir duman makinesi kullanmak, bir alarmı aktive etmek veya anons yapmak şeklinde olabilir. Gözlemciler, tatbikat boyunca şu gibi kritik noktaları not almalıdır:
- Alarmın duyulup duyulmadığı.
- Çalışanların tepki süresi.
- Acil durum ekiplerinin (söndürme, kurtarma, ilk yardım) organize olup olmadığı ve görevlerini yapıp yapmadığı.
- Tahliye sürecinin hızı ve düzeni.
- Kaçış yollarının ve acil çıkış kapılarının kullanımı.
- Toplanma bölgesine ulaşım ve orada yapılan sayım.
Adım 4: Değerlendirme ve Geri Bildirim
Tatbikat sona erdiğinde, tüm gözlemciler ve acil durum ekip liderleriyle bir araya gelin. Gözlemleri birleştirerek, planın hangi kısımlarının iyi çalıştığını ve nerelerde aksaklıklar yaşandığını tespit edin.
Önemli: Tatbikatta tespit edilen her aksaklık, gerçek bir acil durumda yaşanabilecek potansiyel bir felaketin önlenmesi için bir fırsattır. Amaç, suçlu aramak değil, sistemi iyileştirmektir.
Adım 5: Raporlama ve İyileştirme
Toplanan tüm verilerle resmi bir 'Acil Durum Tatbikat Raporu' hazırlayın. Bu raporda en az şu bilgiler yer almalıdır:
- Tatbikatın tarihi, saati, türü ve senaryosu.
- Katılanların sayısı.
- Tatbikat sırasında yaşanan olumlu yönler.
- Tespit edilen eksiklikler ve uygunsuzluklar (Örn: '3. kattaki alarmın duyulmaması', 'B deposu tahliye yolunun malzeme ile kapalı olması').
- Bu eksikliklerin giderilmesi için önerilen düzeltici faaliyetler ve bu faaliyetlerden sorumlu kişiler/termin tarihleri.
Bu rapor, hem yasal bir kanıt niteliği taşır hem de acil durum planınızın güncellenmesi için bir rehber görevi görür.
Sonuç: Prova, Hayat Kurtarır
Acil durum tatbikatları, bir angarya değil, işyerinin kriz anındaki reflekslerini ölçen ve geliştiren en önemli İSG faaliyetlerinden biridir. Düzenli ve planlı tatbikatlar yapmak, çalışanların acil bir durumda ne yapacağını bilmesini sağlar, paniği azaltır ve en önemlisi, can ve mal kayıplarını önler. Planlarınızı sadece kağıt üzerinde bırakmayın, onları test edin ve hayat kurtarın.
