Görünmez Katil: Asbest
Asbest, ısıya, aşınmaya ve kimyasallara dayanıklılığı nedeniyle geçmişte inşaat, gemi yapımı ve otomotiv gibi birçok sektörde 'mucize mineral' olarak kullanılmıştır. Ancak, lifli yapısı nedeniyle solunduğunda akciğer kanseri, mezotelyoma ve asbestozis gibi ölümcül hastalıklara yol açtığı anlaşılınca, kullanımı birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de yasaklanmıştır. Bugün karşımıza çıkan en büyük tehlike ise, özellikle kentsel dönüşüm kapsamındaki eski binaların yıkımı sırasında ortaya çıkan asbest tozudur.
Yasal Çerçeve ve Asbest Söküm Uzmanlığı
'Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik', bu riskli sürecin nasıl yönetileceğini net bir şekilde belirler. Buna göre, asbest söküm işleri sadece Asbest Söküm Uzmanı nezaretinde ve eğitimli Asbest Söküm Çalışanı tarafından yapılabilir. Sıradan bir yıkım ekibinin bu işlemi yapması hem yasal suçtur hem de halk sağlığını tehdit eder.
Güvenli Söküm Süreci Nasıl İşler?
Asbestli bir yapının sökümü, cerrahi bir operasyon titizliğiyle yürütülmelidir.
- Tespit ve Analiz: Yıkım öncesinde binadan numuneler alınarak akredite laboratuvarlarda analiz edilmeli ve asbest envanteri çıkarılmalıdır.
- Karantina: Çalışma alanı, sızdırmaz bariyerlerle çevrilerek karantina altına alınır. Negatif basınç üniteleri kurularak asbest liflerinin çevreye yayılması önlenir.
- KKD Kullanımı: Çalışanlar, tek kullanımlık tulum, eldiven ve P3 filtreli tam yüz maskesi veya motorlu solunum cihazı kullanmak zorundadır.
- Söküm ve Paketleme: Asbestli malzemeler ıslatılarak ve kırılmadan sökülür. Çift katlı, sızdırmaz ve üzerinde 'Asbest' uyarısı bulunan özel ambalajlara konularak paketlenir.
- Bertaraf: Paketlenmiş atıklar, lisanslı araçlarla taşınarak, sadece tehlikeli atık bertaraf tesislerinde depolanır.
İşverenin Sorumlulukları
İşveren, söküm öncesinde Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne iş planını bildirmekle yükümlüdür. Ayrıca, çalışanların maruziyetini ölçtürmek, sağlık gözetimlerini yaptırmak ve kayıtları 40 yıl süreyle saklamak zorundadır.
Sonuç: Geleceğimizi Tozla Yıkmayalım
Asbest sökümü, maliyet veya zaman tasarrufu gerekçesiyle geçiştirilebilecek bir işlem değildir. Bir binanın yıkımı sırasında havaya karışan asbest lifleri, sadece o şantiyedeki işçileri değil, çevrede yaşayan herkesi on yıllar sonra ortaya çıkacak hastalıklarla tehdit eder. Bilinçli, planlı ve yasalara uygun bir söküm süreci, sağlıklı bir gelecek için en büyük sorumluluğumuzdur.
