Sağlık Çalışanlarının Gizli Düşmanı: Biyolojik Ajanlar
Sağlık sektörü çalışanları, görevleri gereği hasta insanlarla, enfekte materyallerle veya laboratuvar numuneleriyle sürekli temas halindedir. Bu durum, onları virüsler, bakteriler, mantarlar ve parazitler gibi biyolojik risk etmenlerine karşı en savunmasız grup haline getirir. COVID-19 pandemisi, biyolojik risklerin ne kadar hızlı yayılabileceğini ve sağlık çalışanlarının korunmasının ne kadar hayati olduğunu tüm dünyaya acı bir şekilde hatırlatmıştır.
En Yaygın Biyolojik Riskler
'Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik', riskleri dört gruba ayırır. Sağlık çalışanlarını en çok tehdit edenler şunlardır:
- Kan Yoluyla Bulaşanlar: Hepatit B (HBV), Hepatit C (HCV) ve HIV.
- Solunum Yoluyla Bulaşanlar: Tüberküloz, grip ve koronavirüsler.
- Temas Yoluyla Bulaşanlar: MRSA gibi dirençli bakteriler.
Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Önleme
Hemşireler ve laboratuvar teknisyenleri arasında en sık görülen iş kazası türü iğne batmasıdır.
Korunma Yöntemleri:
- Güvenli Ekipman: İğne ucu korumalı (retractable) şırıngalar ve kan alma setleri kullanılmalıdır.
- İğne Kutusu: Kullanılmış iğneler asla kapağı kapatılmaya çalışılmadan (re-capping yapılmadan), doğrudan delinmez sarı atık kutularına atılmalıdır.
- Aşılanma: Hepatit B gibi aşıyla önlenebilir hastalıklara karşı tüm çalışanlar aşılanmalıdır.
Standart Önlemler ve Hijyen
Biyolojik risklere karşı temel savunma 'evrensel önlemler'dir:
- El Hijyeni: Her hasta temasından önce ve sonra eller yıkanmalı veya dezenfekte edilmelidir.
- KKD Kullanımı: İşleme göre eldiven, maske, gözlük ve önlük giyilmelidir. Eldiven, el yıkamanın alternatifi değildir.
- Atık Yönetimi: Tıbbi atıklar kırmızı torbalarda, diğer atıklardan ayrı toplanmalı ve bertaraf edilmelidir.
Maruziyet Sonrası Takip
Bir yaralanma veya riskli temas durumunda (örneğin göze kan sıçraması), panik yapmadan derhal enfeksiyon kontrol komitesine haber verilmeli, gerekli testler yapılmalı ve profilaksi (koruyucu tedavi) başlatılmalıdır.
Sonuç: Önce Kendini Koru
Sağlık çalışanları başkalarını iyileştirirken kendi sağlıklarını feda etmemelidir. Biyolojik risklere karşı bilinçli olmak, standart önlemleri alışkanlık haline getirmek ve aşılanmak, sağlık ordusunun gücünü korumanın tek yoludur.
