Görünmez Enerji: Elektromanyetik Alanlar (EMA)
İşyerlerinde kullanılan elektrikli cihazlar, iletişim sistemleri ve endüstriyel makineler, çevrelerinde elektromanyetik alanlar oluşturur. EMA, duyularımızla algılanamadığı için çoğu zaman önemsenmez. Ancak, belirli frekans ve şiddetteki alanlara uzun süreli maruz kalmak, insan vücudundaki biyolojik süreçleri etkileyebilir. İSG kapsamında, EMA maruziyeti fiziksel bir risk etmeni olarak değerlendirilir.
EMA Kaynakları ve Maruziyet Türleri
- Düşük Frekanslı Alanlar: Güç hatları, trafolar, elektrikli motorlar ve kaynak makineleri.
- Radyo Frekanslı Alanlar: Baz istasyonları, radar sistemleri, radyo ve TV vericileri, endüstriyel fırınlar.
Olası Sağlık Etkileri
EMA maruziyetinin etkileri frekansına bağlı olarak değişir:
- Akut Etkiler: Sinir ve kas uyarılması, vücut sıcaklığının artması, gözlerde parlama hissi (magnetofosfenler).
- Uzun Vadeli Etkiler: Uyku bozuklukları, baş ağrısı, yorgunluk ve bazı araştırmalara göre hücresel düzeyde değişiklikler. (Uzun vadeli etkiler üzerindeki bilimsel tartışmalar devam etmektedir.)
Yasal Mevzuat ve Korunma
'Çalışanların Elektromanyetik Alanlara Maruziyetine İlişkin Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik', maruziyet sınır değerlerini ve eylem değerlerini belirlemiştir.
Korunma Yöntemleri:
- Ölçüm: EMA yoğunluğunun olduğu alanlarda profesyonel cihazlarla periyodik ölçümler yapılmalıdır.
- Zaman: Maruziyet süresi kısıtlanmalıdır.
- Mesafe: Ters kare kanunu EMA için de geçerlidir; kaynaktan uzaklaştıkça alan şiddeti hızla azalır. Hassas alanlar (trafolar vb.) şeritlerle çevrilmelidir.
- Zırhlama: Özel metal paneller ve boyalar kullanılarak alan şiddeti düşürülebilir.
Hassas Gruplara Dikkat
Önemli: Kalp pili (pacemaker), insülin pompası veya vücudunda metalik protez taşıyan çalışanlar EMA kaynaklarından uzak tutulmalıdır. Ayrıca hamile çalışanların maruziyeti özel olarak takip edilmelidir.
Sonuç
Elektromanyetik alanlar modern teknolojinin bir parçasıdır. Ancak bu alanların çalışan sağlığı üzerindeki etkilerini bilmek ve yasal sınırlara uymak, proaktif bir sağlık yönetiminin gereğidir.
