Standart İşçi Erkek midir?
İş güvenliği dünyasında tuhaf bir kabul vardır: 'Standart insan', 70 kg ağırlığında, 175 cm boyunda bir erkektir. Risk analizleri, limit değerler, ekipman tasarımları hep bu 'hayali adama' göre yapılır. Peki ya kadınlar? Onlar sadece 'küçük erkekler' midir?
Tabii ki hayır. Kadınların anatomisi, metabolizması, hormonal dengesi ve sosyal rolleri farklıdır. Bu farkları görmezden gelen 'Cinsiyet Körü' İSG yaklaşımı, kadın çalışanları riske atıyor.
'Küçüğünü Verelim' Mantığı Yürümüyor
Şantiyede bir kadın mühendis düşünün. Ayağındaki iş ayakkabısı 37 numara ama aslında erkek kalıbının küçültülmüş hali. Tarak kısmı geniş, topuğu bol. Yürürken ayağından çıkmasın diye parmaklarını kasıyor. Sonuç? Düşme riski ve kronik ayak ağrıları.
Ya emniyet kemerleri? Standart 'V' tipi kemerler, kadınların göğüs yapısına baskı yapar ve bir düşüş anında ciddi travmalara yol açabilir. Kadınlar için göğüs bölgesini çapraz geçen özel 'X' tipi kemerler gerekirken, sahada bunları bulmak samanlıkta iğne aramak gibi.
Kimyasal Eşitsizlik
Kadın cildi erkek cildine göre daha incedir ve bazı kimyasalları daha hızlı emer. Ayrıca vücuttaki yağ oranı farkı, yağda çözünen solventlerin vücutta birikme süresini değiştirir. En kritiği ise üreme sağlığı. Bazı pestisitler veya kurşun gibi metaller, erkekleri etkilemezken, hamile bir kadının bebeğine geri dönüşsüz zararlar verebilir (Teratojenik etki).
Görünmeyen Yük: Çifte Mesai
İşten çıkan erkek genellikle dinlenmeye giderken, kadın çalışan eve gidip 'ikinci vardiyasına' başlıyor: Yemek, temizlik, çocuk bakımı. Bu 'çifte mesai', kadının fiziksel ve zihinsel olarak toparlanmasına (recovery) izin vermiyor. Sonuçta kronik yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve artan kaza riski ortaya çıkıyor. Bu bir 'özel hayat' meselesi değil, bal gibi bir İSG meselesidir.
Çözüm Ne?
Çözüm 'pembe baret' üretmek değil. Çözüm, risk değerlendirmesi yaparken 'bu işi kim yapıyor?' diye sormak. Kadınların sesine kulak vermek, onlara uygun ekipman talep etmek ve vardiya planlamasında onların sosyal yüklerini de (pozitif ayrımcılık değil, adalet adına) göz önünde bulundurmaktır.
