Yüksekte Çalışmanın Temeli: Güvenli İskele
Dış cephe işleri, mantolama, boya, sıva ve cephe kaplama gibi işlerde kullanılan iskeleler, uygun kurulmadığında ve denetlenmediğinde ölümcül bir tuzağa dönüşebilir. Türkiye'de 'ahşap iskele' devri büyük ölçüde kapanmıştır. Artık TS EN 12810 ve TS EN 12811 standartlarına uygun, statik hesabı yapılmış, galvanizli çelik veya alüminyum güvenlikli iskele sistemleri zorunludur.
İskele Kontrol ve Etiketleme Sistemi (Scafftag)
Bir şantiyede iskelenin güvenli olup olmadığını, üzerine çıkmadan anlamanın uluslararası yolu 'Scafftag' (İskele Etiketi) sistemidir. İskelenin tüm giriş noktalarına (merdiven başlarına) asılan bu etiketler, iskelenin o anki statüsünü gösterir.
1. Kırmızı Etiket (GİRİLMEZ)
İskele üzerinde 'Kullanmayın' (Do Not Use) sembolü veya kırmızı renkli etiket varsa, veya hiçbir etiket yoksa:
- İskele kurulum aşamasındadır.
- Söküm aşamasındadır.
- Hasarlı, eksik parçalı veya ankrajları yetersizdir.
- Haftalık kontrolü yapılmamıştır.
Bu etiketi gören personel iskeleye kesinlikle ayak basmamalıdır.
2. Yeşil Etiket (GÜVENLİ)
İskele yetkin bir personel (İskele Denetçisi / İnşaat Müh./Tek.) tarafından kontrol edilmiş, tüm güvenlik önlemleri (korkuluklar, taban plakaları, ankrajlar, platformlar) tam bulunmuştur. Etiket üzerinde kontrol tarihi, denetçinin imzası ve bir sonraki kontrol tarihi yer alır. Sadece yeşil etiketli iskelelerde çalışılabilir.
Güvenli İskele Bileşenleri
- Taban Plakaları: İskele ayakları asla doğrudan toprağa, tuğla, briket veya ahşap takoz üzerine basmamalıdır. Yükü zemine eşit dağıtan ayarlanabilir metal taban plakaları kullanılmalıdır.
- Korkuluklar: Her çalışma platformunda üçlü koruma olmalıdır: Ana korkuluk (100-110 cm), Ara korkuluk (50 cm) ve Topukluk (15 cm). Topukluk, platformdaki malzemenin (çekiç, tuğla vb.) aşağı düşmesini engeller.
- Platformlar: Çalışma zemininde boşluk olmamalı, kalaslar kaymaya karşı sabitlenmiş olmalıdır.
- Erişim: İskele katlarına tırmanmak için iskele çaprazları veya dışarıdan dayama merdivenler kullanılmamalıdır. İskele bünyesinde güvenli merdiven kuleleri veya platform içinden geçişli kapaklı merdivenler bulunmalıdır.
Periyodik Kontroller
Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği'ne göre iskeleler:
- Kullanılmaya başlanmadan önce,
- Haftada en az bir kez,
- Üzerinde değişiklik yapıldığında,
- Belli bir süre kullanılmadığında,
- Sismik sarsıntı, kuvvetli rüzgar gibi dengesini bozabilecek olaylardan sonra kontrol edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İskele kurulumunu kim yapar?
İskele kurulumu, sökümü ve üzerinde önemli değişiklikler yapılması; sadece bu konuda özel eğitim almış ve Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) belgesine sahip 'İskele Kurulum Elemanları' tarafından, yetkili teknik personelin gözetiminde yapılabilir. Düz işçiler iskele kuramaz.
İskelede emniyet kemeri takmak zorunlu mu?
İskele kurulum ve sökümünde zorunludur. Ancak 'Yeşil Etiketli', tüm korkulukları tam, kapalı bir iskele platformunda çalışırken, kemer takma zorunluluğu risk değerlendirmesine göre belirlenir. Genellikle tam korumalı iskelede kemere ihtiyaç duyulmaz, ancak her zaman takılı olması ek güvenlik sağlar.
